ROŚLINY BIBLIJNE
Sykomora
W Piśmie Świętym sykomora wymieniana jest kilkukrotnie. To potężne drzewo
symbolizuje m.in. nawrócenie, odnowę duchową i żywotność.
PRZEMYSŁAW BĄBELEWSKI
Wrocław
Figowiec sykomora
WIKIMEDIA COMMONS
Figowiec sykomora (Ficus sycomorus) to gatunek drzew z rodziny morwowatych. Naturalnie rośnie w ciepłych rejonach Afryki i Półwyspu Arabskiego, a uprawiany jest w wielu krajach na świecie. Sykomora jako drzewo tropikalne nie toleruje mrozów, preferuje równiny i jest uprawiana do dziś w Dolnej Galilei, np. w Jerychu położonym poniżej poziomu Morza Martwego, natomiast w Górnej Galilei przemarza z powodu spadków temperatur.
W czasach starożytnych sykomora była popularnym drzewem uprawnym, na tyle ważnym, że król Dawid wyznaczał zarządcę, który sprawował nad nią kontrolę, tak jak nad oliwkami i winnicami, o czym znajduje się wzmianka w Księdze Kronik (1 Krn 27, 28). Z kolei w Księdze Amosa jest informacja o tym, że w sporze z Amazjaszem Amos powiedział: „Nie jestem ja prorokiem ani nie jestem synem proroków, gdyż jestem pasterzem i tym, który nacina sykomory” (Am 7, 14). Otóż owoce sykomory były nacinane, gdyż pobudzało je to do intensywnego i gwałtownego wzrostu. Ich rozmiar zwiększał się nawet dziesięciokrotnie w ciągu kilku dni. Zabieg nacinania był konieczny, ponieważ sykomorze w Izraelu brakło towarzystwa maleńkich os, które jako jedyne potrafiły zapylić jej kwiaty.
W Nowym Testamencie sykomora miała swój udział w nawróceniu Zacheusza, który „pobiegł […] naprzód i wspiął się na sykomorę, aby móc Go [Jezusa] ujrzeć, tamtędy bowiem miał przechodzić” (Łk 19, 4). Drzewo to stało się więc symbolem odrodzenia i łączności z Bogiem. Sykomora uważana jest też za symbol żywotności, ponieważ łatwo przystosowuje się do różnych niekorzystnych warunków środowiskowych.
Ma bowiem bardzo duże zdolności regeneracyjne: jeśli wiatr odsłoni jej korzenie, to wypuszcza następne głębiej, a gdy zostanie zasypana przez piasek, to pień i gałęzie tworzą korzenie przybyszowe i sykomora rośnie dalej w górę.
Ficus sycomorus to potężne drzewo dorastające do 15–20 m, o dużym, grubym, sękowatym pniu oraz o rozłożystej, kulistej lub parasolowatej koronie i ogromnych liściach. Wyróżnia się stosunkowo szybkim wzrostem, dzięki czemu daje schronienie przed intensywnym słońcem. Jej plastyczność wyróżnia się łatwością rozmnażania z tzw. kawałków pędów. Wystarczy je posadzić w piasku, aby się ukorzeniły. W tropikach i na stanowiskach naturalnych są to drzewa wiecznie zielone, ale w północnej części Afryki i Izraelu na zimę gubią liście.
Drewno sykomory wykorzystywane jest do budowy domów i robienia mebli, a w starożytności używane było nawet do wykonywania sarkofagów dla egipskich faraonów. Jej owoce są jadalne, choć nie tak smaczne jak figi pospolitej. Sykomora z dala od swojej ojczyzny zawiązuje owoce, które po nacięciu intensywnie rosną, ale nie ma w nich wytworzonych nasion, z których mogłoby coś wyrosnąć, dlatego jest rozmnażana wegetatywnie z pędów.
Z liści sykomory przyrządza się napar przeciw zaparciom, płyn do pielęgnacji jamy ustnej oraz lecznicze maści. Z zastygłej wydzieliny soku mlecznego powstałej po nacięciu kory robi się medykamenty do leczenia opuchlizny i chorób skóry.
Niestety sykomora nie jest rośliną doniczkową, ponieważ w uprawie są bardziej cenione inne gatunki figowców, jak np. fikus sprężysty czy figowiec benjamina.
