ROŚLINY BIBLIJNE
Ciecierzyca pospolita
Ciecierzyca, uważana za jedną z pierwszych obok winorośli roślin
uprawianych świadomie przez człowieka, zaliczana jest do zbioru roślin biblijnych.
PRZEMYSŁAW BĄBELEWSKI
Wrocław
Ciecierzyca
DEPOSITPHOTOS
Ciecierzyca pospolita (Cicer arietinum) nie jest wymieniana z nazwy w Biblii tak często jak soczewica czy bób, ale archeologia potwierdza, że była ona jednym z podstawowych pokarmów na Bliskim Wschodzie w czasach biblijnych i figuruje w grupie roślin biblijnych. W Księdze Izajasza (30, 24) w oryginale hebrajskim zostało użyte słowo „chamitz”, które w wielu polskich przekładach tłumaczy się jako „pasza dobrze przyprawiona” lub „słona pasza”. Tu lingwiści biblijni wskazują, że termin ten odnosi się do konkretnej rośliny strączkowej – ciecierzycy, którą karmiono zwierzęta robocze.
To kolejna interesująca roślina biblijna z Basenu Morza Śródziemnego, gdzie za czasów Jezusa była uprawiana na terenie obecnej Palestyny i Izrala. Nazywana bywa również cieciorką (choć ta nazwa prawidłowo dotyczy rodzaju Coronilla L.), a rośliny podobne są do wyki, gdyż należą do tej samej rodziny botanicznej bobowatych, ale ciecierzyca pędy ma wyprostowane i nie jest pnączem. Jej pędy, liście oraz strąki pokryte są delikatnymi gęstymi włoskami nazywanymi kutnerem, które chronią ją przed intensywnym słońcem podczas wzrostu wiosną i latem, kiedy słońce operuje bardzo intensywnie. Jest rośliną jednoroczną dorastającą do 1 m, o kanciastej łodydze, pierzastych liściach, subtelnych białych lub fioletowych kwiatach. Po zapyleniu zawiązuje charakterystyczne jajowate strąki, w których znajduje się od 1 do 3 nasion. Ciecierzyca ma duże wymagania cieplne, ponieważ pochodzi z obszaru o wyższych temperaturach niż Polska. W naszych warunkach powinna być wysiewana na stanowiskach ciepłych, zacisznych i koniecznie słonecznych na przełomie kwietnia i maja, gdyż wymaga długiej uprawy – ponad 120 dni. W ogrodzie najlepiej rośnie na glebach szybko nagrzewających się od słońca, nie toleruje gleb mokrych, ciężkich i zimnych.
Najlepiej rośnie na glebach gliniastopiaszczystych, ale zasobnych w składniki pokarmowe, które przy mniejszej żyzności warto przed siewem wzbogacić dobrym kompostem, by rośliny dały dobry plon. Przy uprawie ciecierzycy koniecznie należy pamiętać, by wysiewać ją w rzędach co 10 cm, wówczas tworzy gęsty łan, a rośliny opierają się o siebie wzajemnie. Kwitnienie następuje po około 2 miesiącach i zaraz ukazują się strąki z nasionami. Zbiór następuje po 4–5 miesiącach od siewu, kiedy rośliny zaczynają zasychać, a strąki wybarwiają się na brązowo. Zbiera się całe rośliny, przenosi do ciemnych i suchych pomieszczeń, gdzie strąki dojrzewają.
Ciecierzyca jest niezwykle zdrowym warzywem, zawiera dużo białka (aż 25 proc.) o bogatym składzie aminokwasowym. Stanowi również wspaniałe źródło wielu składników mineralnych i błonnika oraz wyróżnia się niewielką kalorycznością. Ma w sobie spore ilości makroskładników, takich jak fosfor, potas, magnez, wapń, oraz mikroelementów ważnych dla naszego zdrowia, jak żelazo i cynk. Ponadto bogata jest w większość witamin z grupy B oraz witaminy A, C, E i K. Polecana jest jako składnik diety diabetyków oraz osób odchudzających się. Napar z liści ciecierzycy ma właściwości ściągające i służy do okładów zewnętrznych. Regularne spożywana obniża poziom cholesterolu we krwi, wspomaga odporność organizmu i ma dobry wpływ na stan skóry i włosów.
W kuchni zielone, niedojrzałe nasiona mogą być spożywane na surowo lub ewentualnie mogą być krótko gotowane. Suszone po ugotowaniu stanowią doskonały składnik sałatek, zup i ciepłych dań. Zmiksowane z oliwą, tahini (pastą sezamową) i niewielką ilością soku cytryny tworzą humus, a innym lubianym bliskowschodnim daniem jest falafel, czyli kotleciki z rozdrobnionej ciecierzycy. Z jej nasion wytwarza się mąkę bezglutenową, cennym uzupełnieniem diety są też kiełki ciecierzycy.
