ROŚLINY BIBLIJNE
Cyprys wiecznie zielony
Jako symbol życia wiecznego, trwałości i mądrości cyprys wspominany jest w Piśmie Świętym wielokrotnie,
choćby w Księdze Izajasza, gdzie przebywającym w niewoli babilońskiej Izraelczykom opisana została
Ziemia Obiecana z drzewami, które w niej rosną (por. Iz 41, 19; 55, 13).
PRZEMYSŁAW BĄBELEWSKI
Wrocław
Cyprys wiecznie zielony
FOT. PRZEMYSŁAW BĄBELEWSKI
Cyprys symbolizuje błogosławieństwo, wieczność, trwałość, mądrość i przekazanie życia wiecznego, ponieważ jest drzewem, które ma zimozielone liście. Drewno cyprysa jest twarde, ma czerwonorudawy kolor i wydziela przyjemny zapach. Stosowane jest w meblarstwie, Grecy tworzyli z niego drzwi świątyń, w starożytności prawdopodobnie było używane również do budowy okrętów (por. Ez 27, 5-6). W tekstach biblijnych widać, że cyprys był drzewem o dużej wartości, gdyż jego drewno było wykorzystywane do budowy świątyni Salomona. Przypuszcza się również, że Noe zbudował z niego Arkę (por. Rdz 6, 14). Bóg porównuje się do cyprysa w Księdze Ozeasza, mówiąc: „Ja jestem jak cyprys zielony” – czyli nieśmiertelny (Oz 14, 9).
Cyprys wiecznie zielony (Cupressus sempervirens L.) to jedyny gatunek cyprysa rosnącego w basenie Morza Śródziemnego. Odwiedzając Włochy, Grecję, Hiszpanię oraz Palestynę, spotykamy naturalnie rosnące wysokie strzeliste drzewa, które osiągają wysokość ponad 20 m, co często czyni je najwyższymi drzewami na tym obszarze. Pokrój ich jest dość zmienny, ponieważ mogą być uprawiane zarówno odmiany wąskie, wysokie, kolumnowe, jak i bardziej stożkowate, przypominające pokrojem świerki. Cyprys to zawsze zielone drzewo o liściach łuskowatych w kolorze zielonym z delikatnym szarym nalotem, szczególnie po spodniej stronie. Na obszarach naturalnego występowania rośnie w formie zagajników i zadrzewień naturalnych. Jest sadzony przy domach oraz do tworzenia charakterystycznych malowniczych cyprysowych alei o wyprostowanym pokroju.
To gatunek bardzo odporny na brak wody, świetnie odnajdujący się na stanowiskach nasłonecznionych i ciepłych – wówczas rozwija się najlepiej, tworząc typową formę i pokrój. Preferuje gleby ciepłe, nagrzewające się, wręcz suche, piaszczyste i ubogie w składniki pokarmowe. Niestety w polskich ogrodach i w naszej strefie klimatycznej nie może być uprawiany, ponieważ nasz klimat jest dla niego surowy i nawet krótkie spadki temperatury poniżej 0°C bardzo mu szkodzą. W polskich ogrodach mogą być uprawiane wąskie kolumnowe odmiany jałowca skalnego, jak np. ‘Skyrocket’ lub ‘Blue Arrow’, które przypominają wąskie odmiany cyprysa. Z gatunków cyprysów najbardziej przydatne do uprawy w Polsce będą gatunki północnoamerykańskie, jak cyprys Bakera, który na stanowiskach naturalnych w Ameryce Północnej niestety jest zagrożony wyginięciem, oraz cyprys arizoński. Te dwa gatunki dość dobrze znoszą zimy w Polsce zachodniej i środkowej.
W medycynie ma zastosowanie olejek cyprysowy o szerokim działaniu, przede wszystkim rozkurczowym, przeciwbólowym, antyseptycznym i uspokajającym. Może być używany w bólach mięśni i stawów, problemach z krążeniem (np. żylaki, pękające naczynka), bólach menstruacyjnych. Ma doskonałe działanie wspierające układ oddechowy np. przy kaszlu i astmie. Stosuje się go również w pielęgnacji skóry, szczególnie tłustej i trądzikowej, oraz w aromaterapii do łagodzenia stresu. Olejek ma także zastosowanie zapachowe, np. do odświeżania powietrza w pomieszczeniach.

