Warto…

Kościół św. Piotra z Alkantary w Karwinie-Dolach, znany dziś jako „czeska krzywa wieża”, wzniesiono w 1736 r. z fundacji hr. Františka Wilhelma Larischa, w miejscu kościoła św. Marcina. Wyjątkowość tej świątyni wynika jednak nie tylko z jej historii, lecz także z dramatycznych losów regionu. Od połowy XIX w., na skutek intensywnej eksploatacji węgla, teren pod kościołem zapadł się o 37 metrów, a budowla przechyliła się o 6,8 stopnia na południe. Mimo to nie runęła, stając się symbolem przetrwania i atrakcją turystyczną. Dawna Karwina-Doly była prężnym ośrodkiem przemysłowym i kulturalnym. Jednak górnictwo, dzięki któremu się rozwinęła, stało się też przyczyną upadku – większość zabudowy zniknęła w wyniku szkód górniczych. Z dawnych czasów przetrwał jedynie krzywy kościół – świadectwo historii i symbol nadziei regionu.
Książka Kariny Lednickiej Krzywy kościół. Kronika powieściowa utraconego miasta 1894–1921 ukazuje najbardziej dramatyczne momenty w dziejach miasta, splecione z codziennością jego mieszkańców. Autorka prowadzi czytelnika przez losy jednej rodziny, dla której rytm życia wyznaczały kopalnia, karczma i dom – przestrzenie twardego, powtarzalnego losu, w którym kobiety dźwigały największe brzemię. Ten ustalony porządek świata burzy katastrofa górnicza, w której giną mężczyźni – żywiciele rodzin. Bohaterki muszą odnaleźć siłę, by przetrwać.
Gdy wydaje się, że los wreszcie się odwraca, nadchodzi czas politycznych napięć i konfliktu narodowościowego na Zaolziu. Wspólnota, która przez lata łączyła mieszkańców Karwiny, rozpada się bezpowrotnie. Krzywy kościół staje się więc nie tylko symbolem miasta pochłoniętego przez iemię, lecz także metaforą ludzkiego losu – przechylonego, ale wciąż stojącego.

JAN NEPOMUCEN WIERUSZEWSKI

Monumentalna. Niezdobyta. Jedyna w swoim rodzaju! Na granicy Gór Sowich i Bardzkich, ponad 680 m n.p.m., wznosi się największa górska forteca Europy – twierdza Srebrna Góra. To najwyżej położony pomnik historii w Polsce i prawdziwa perła architektury militarnej, która od ponad dwóch stuleci budzi zachwyt turystów z całego świata.
Twierdza ta, arcydzieło inżynierii i symbol historii, zbudowana została z rozkazu króla Prus Fryderyka II Wielkiego w latach 1765–1777. Miała strzec południowych granic Śląska. Jej sercem jest monumentalny donżon – unikatowa budowla o 151 kazamatach, mieszcząca niemal 4 tys. żołnierzy. Twierdza była samowystarczalna: miała piekarnie, browar, magazyny, szpital i 9 studni. Uzbrojona w 264 działa nigdy nie została zdobyta – nawet w 1807 r. podczas oblężenia przez wojska napoleońskie.
Forteca w Srebrnej Górze przeszła długą drogę – od wojskowej potęgi, przez obóz jeniecki w czasie II wojny światowej, po ruinę. Dziś, dzięki pasji i determinacji zarządu i lokalnej społeczności, odzyskała dawny blask i stała się jedną z najważniejszych atrakcji Dolnego Śląska. To miejsce, gdzie historia spotyka się z nowoczesnością – przewodnicy w mundurach, trasa multimedialna, rekonstrukcje bitew, nocne zwiedzanie z pochodniami czy klimatyczny hostel i restauracja sprawiają, że każdy znajdzie tu coś dla siebie.