Symbol akademickiego majestatu
Aula Leopoldyńska jest częścią europejskiego dziedzictwa akademickiego,
a jej historia i symbolika przypominają o potrzebie obrony autonomii akademickiej
oraz wspierania rozwoju nauki i wartości publicznych.
PAWEŁ SKRZYWANEK
Wrocław
Aula Leopoldyńska w gmachu
głównym Uniwersytetu Wrocławskiego
WROCŁAW OFFICIAL/WIKIMEDIA COMMONS CC0
Przez media, także te ogólnopolskie, przetoczyła się dyskusja na temat wystroju i konserwacji Auli Leopoldyńskiej na Uniwersytecie Wrocławskim. Była ona ahistoryczna i służyła ideologicznej propagandzie chwilowych nastrojów. Wszak od zakończenia sześcioletnich prac konserwatorskich minęły trzy lata. Aulę Leopoldina otwarto po konserwacji w 2022 r. Miałem zaszczyt w tamtym okresie współpracować z prof. Janem Sobczykiem, pełniącym obowiązki rektora UWr. Pamiętam, że stając z nim na podium tej wspaniałej sali i wznosząc wzrok, mieliśmy symbolicznie przed oczami starotestamentowy obraz modlącego się o pomyślność zwycięstwa Mojżesza, którego strudzone ręce są podtrzymywane przez współpracowników. To odniesienie nie było przypadkowe, jeżeli uzmysłowimy sobie pracę setek wspaniałych konserwatorów zabytków, którzy z uniesionymi dłońmi miesiącami przywracali piękno tego miejsca. Nikt z obecnych na otwarciu gości nie oburzał się na historię i to, że wśród portretów cesarzy i królów Austrii i Prus są postacie tragicznie wpisujące się w losy I Rzeczpospolitej. Zachwycaliśmy się raczej metaforyczną wymową fresków Johanna Christopha Handkego i rzeźbami mistrza Franza Mangoldta. Na pewno bliższa była refleksja teologiczna artystycznego dzieła, gdy dyskutowaliśmy nad wymowną alegorią wyższości Mądrości Bożej nad refleksją oświeceniową. Wszechobecne postacie świętych patronów i doktorów Kościoła uzmysławiały nam raczej ówczesny spór katolików i protestantów.
Silesia
Dostrzegliśmy na sklepieniu empory muzycznej ubraną w szaty ksią- żęce postać Silesii, w otoczeniu symbolizującego Odrę boga Wiarusa i Wratislavii trzymającej tarczę z herbami najbogatszych śląskich miast. Godziliśmy się z interpretacją, że to pochwała bogactwa dawnego mieszczaństwa. Profesor Jan Sobczyk podkreślił wtedy, symbolicznie nawiązując do tych alegorycznych wyobrażeń, wdzięczność donatorom wielkiego dzieła renowacji, przede wszystkim samorządowi Wrocławia. Podkreślał wymownie, że mecenat jest wspaniałym gestem jedności społeczności uniwersyteckiej i mieszkańców Wrocławia, a akademickość – sercem miasta. Często podkreślamy, że Wrocław to miejsce spotkań. Uczelnie wyższe są na pewno tego przykładem. Pełniły tę funkcję nie tylko historycznie.
Wspólne dążenie
Trzy lata temu symbolicznie zaprezentowano dokument fundacji uczelni. Jakże dumnie brzmiał w nim fragment: „Chcemy, by Kolegium Wrocławskie było nazwane imieniem Uniwersytetu Leopoldyńskiego, przez wszystkich i po wsze czasy, jak również by cieszyło się wszystkimi tymi przywilejami i zwolnieniami, jakie powinny użytkować, posiadać i korzystać inne uniwersytety, czy te w Paryżu, Leuven, Bolonii, Wiedniu, Ingolstad, Pradze, a szczególnie w Ołomuńcu, czy jakiekolwiek inne w Niemczech, Włoszech, Hiszpanii, Galii”. Należy podkreślić, że mimo burzy dziejów nasza uczelnia należy do wspaniałego, historycznego dziedzictwa europejskiego. Odrestaurowana Aula Leopoldyńska jest dziełem wielkich artystów baroku: śląskich, czeskich i włoskich mistrzów. Na te wspaniałe malowidła i rzeźby przez trzy wieki spoglądały oczy władców, naukowców i studentów. Zmieniały się epoki i państwowa przynależność, lecz aula łączyła społeczność akademicką pragnieniem poszukiwania wiedzy, rozwijania nauki i tęsknotą za Absolutem. Spoglądając na ławy profesorskie oczami wyobraźni, można metaforycznie dostrzec pokoleniowe zastępy wybitnych naukowców, laureatów Nagrody Nobla, studentów, którzy w tym miejscu tworzyli powagę akademickiej wspólnoty. Patrząc na rzeźbę nad lożą rektorską, warto zwrócić uwagę na postać anioła trzymającego w ręce miecz jako symbol konieczności obrony wartości autonomii akademickiej. W dokumencie fundacyjnym uniwersytetu jest napisane: „Chcemy, aby Uniwersytet we Wrocławiu z upływem czasu wzbogacał się i powiększał oraz wspierał dobro publiczne, religię, pobożność i wiedzę”. Zamiast prowadzić więc nikomu niepotrzebne spory ideologiczne o portrety władców, których przecież barbarzyńsko nie zamalujemy, lepiej wzbudzić w sobie refleksje nad przyszłością polskiej nauki. Warto wczytać się w historyczny apel z dokumentu cesarza Leopolda: „Przypominamy i wzywamy najczcigodniejszego i najdostojniejszego obecnego biskupa Wrocławia i wszystkich jego następców, jak również naszego zwierzchniego starostę całego Śląska, wszystkich urzędników, starostów, wierne magistraty, ze wszystkich księstw Śląska, aby sprzyjali, chronili i bronili Akademię pod groźbą naszej najcięższej niełaski”.

