Nauka to nie wszystko

Marta Wilczyńska: Zacznijmy marketingowo: Dlaczego szkoła katolicka jest atrakcyjna dla dzieci i rodziców?
Ksiądz Mariusz Jeżewicz SDB: Głównym atutem katolickiej szkoły podstawowej jest zapewnienie rodzicom poczucia bezpieczeństwa. W naszej szkole propagowane są wartości chrześcijańskie, które, jak czuje wielu rodziców, nie są respektowane w innych szkołach. Druga rzecz: opieramy się na systemie wychowawczym naszego założyciela, św. Jana Bosko. To system prewencyjny, który zakłada integralny rozwój młodego człowieka. Staramy się więc, żeby nasi uczniowie rozwijali się intelektualnie, fizycznie, moralnie oraz duchowo, ponieważ człowiek jest jednością psychofizyczną.
To sporo spraw, o które trzeba zadbać w czasie tych kilku godzin, kiedy młody człowiek jest w szkole. Jak to zrobić?
Wiąże się to bardzo mocno z gronem pedagogicznym i innymi pracownikami szkoły, którzy wiedzą, co dla nich ważne i na co kładą nacisk. Zaczynamy już od kalendarium, od tego, co będziemy świętować, do czego się przygotowywać; to są także godziny wychowawcze i tematy na nich poruszane; to sposób rozwiązywania sytuacji konfliktowych. Wyraża się to również w pozytywnej atmosferze, w codziennej asystencji, życzliwości, postawie dobroci oraz szukania dobrego rozwiązania.
Wróćmy do atutów. Powiedział Ksiądz o szkole podstawowej – to znaczy, że z ponadpodstawową nie jest tak samo?
Szkołę podstawową wybierają rodzice, a przy wyborze szkoły ponadpodstawowej decyduje w większym stopniu młodzież. Stąd też o wiele łatwiej jest funkcjonować katolickim szkołom podstawowym, gdzie przekaz kierowany jest do rodziców, tu konkurencja jest też o wiele mniejsza. Wiąże się to z przepisami państwa, według których katolickich szkół podstawowych nie obowiązuje rejonizacja. Stąd dzieci przyjeżdżają do nas z różnych części miasta i okolic. Przy szkołach średnich nigdzie nie ma już obwodu i trzeba konkurować ze szkołami, które mają wieloletnią tradycję. Gdyby nie czasy komunistyczne, zapewne szkoły katolickie też wypracowałyby sobie tę tradycję, natomiast po 1989 r. wejść takim szkołom na rynek szkół ponadpodstawowych nie było łatwo. Dlatego też tych szkół jest mniej i jest im trudniej. Natomiast ich atutem może być przyjazna, w większości kameralna atmosfera, dobre relacje pomiędzy uczniami oraz nauczycielami.

Czy są tacy, dla których atuty, o których Ksiądz wspomniał, są tak silne, że po edukacji w katolickiej szkole podstawowej kontynuują naukę w takim liceum?
Sytuacje są różne, ponieważ dziecko, które przychodzi do szkoły podstawowej, wychodzi z niej jako nastolatek, przeżywający swoje bunty. Mogą się one wyrażać właśnie w tym, że nie chce iść do szkoły katolickiej, żeby pokazać swoją niezależność, spróbować czegoś innego. Bywa też tak, że ponieważ o szkole podstawowej decydują rodzice, a są oni zaangażowani religijnie, to bardzo chcą – co wynika też z miłości – jak najlepiej dla swojego dziecka. Wydaje im się, że „najlepiej” oznacza „jak najwięcej elementów religijnych”. Natomiast dzieci niekoniecznie tak samo to odbierają i dla nich to jest czasem przesyt. Potem, kiedy już mogą same wybrać, to uciekają. Potrzeba dużej roztropności, żeby tego przesytu nie było.
Czy zdarza się, że osoby niewierzące posyłają swoje dzieci do szkoły katolickiej?
Jeżeli tak się zdarza, to z naszej strony nie ma trudności w przyjęciu dziecka. Mówimy natomiast, że będzie ono uczestniczyło w zajęciach z religii, we Mszy św., w porannych modlitwach czy rekolekcjach. Dlatego rodzice muszą się zastanowić, czy na to się zgadzają. To tak, jakby ktoś zapisał dziecko do klasy pływackiej, a potem nie chciał, żeby chodziło ono na basen.
A niewierzące dzieci? Znajomy kapłan prowadził rekolekcje w szkole katolickiej i od wychowawcy usłyszał, że połowa dzieci w klasie określiła się jako niewierzące.
Przypuszczam, że w różnych szkołach i miastach jest inaczej. Kiedy przyszedłem tu, do Wrocławia, byłem bardzo zbudowany tym, że dzieci regularnie się spowiadają, mnóstwo dzieci przystępuje do komunii św. Raczej dziecka, które przystępuje do komunii, nie określi się jako niewierzącego. Na pewno zdarzają się takie sytuacje, ale my nie mamy z tym problemu.
Co oznacza dla Księdza sam przymiotnik „katolicka”? Czy czuje Ksiądz swego rodzaju obciążenie z niego płynące? Dodatkowe zobowiązanie?
Moje odczucie jest takie, że jeśli jakaś trudna sytuacja zaistniałaby w szkole publicznej, to medialnie nie zostanie tak nagłośniona jak ta sama sprawa w szkole katolickiej. Tu będzie dodatkowe szukanie sensacji, „klikalność” będzie rosła. Powoduje w nas to obawy i dmuchanie na zimne. Mamy też rodziców, których część jest bardzo wrażliwa i na przykład sprawdza, czy film, na który chcemy ze szkołą pójść do kina, lub gość, którego chcemy zaprosić, są odpowiednie dla ich dzieci.
To oznacza, że są bardziej wymagający?
Rodzice, posyłając dzieci do szkoły katolickiej, często troszczą się, żeby nie docierały do nich pewne treści, których oni sobie nie życzą. To może być odbierane przez niektóre dzieci jako forma izolacji.
Czy z perspektywy Księdza kiedyś było inaczej? Na przestrzeni lat zmieniają się edukacja, rodzice, uczniowie?
Nie będę odkrywczy, ale tym, co nas wszystkich dzisiaj męczy, jest roszczeniowość. Stanowi to problem i w tym zakresie nastąpiła zmiana. Obecnie przyśpieszyły też rozbieżności w kwestii języka i kodu kulturowego. Przykład: niedawno znajomy ksiądz powiedział do młodego człowieka: „W tym prochowcu wyglądasz jak Zbigniew Cybulski”. Chłopak zrobił wielkie oczy, a ja zacząłem się śmiać i stwierdziłem, że pewnie zrozumiał on tylko wyraz „jak”, ponieważ dzisiaj nie używa się już słowa „prochowiec”, i nie wie, kto to był Zbigniew Cybulski. To duża trudność, z którą spotykają się nauczyciele: coś, co dla nich jest oczywiste, dla dzieci i młodzieży nie jest.