ROŚLINY BIBLIJNE
Bób pospolity
Kojarzący się z latem bób pospolity (Vicia faba) był znany ludziom
i ceniony od tysięcy lat.
PRZEMYSŁAW BĄBELEWSKI
Wrocław
Bób pospolity
DEPOSITPHOTOS
W Biblii w Księdze Ezechiela prorok otrzymuje od Boga instrukcje: „Weź sobie pszenicy i jęczmienia, bobu i soczewicy, prosa i orkiszu: włóż je do tego samego naczynia i przygotuj sobie z tego chleb. Będziesz go spożywał przez tyle dni, przez ile będziesz leżał na boku – przez trzysta dziewięćdziesiąt dni” (Ez 4, 9). Fragment ten potwierdza, że bób był znany i spożywany w czasach biblijnych. Prorok Ezechiel pisze o wykorzystywaniu mąki z bobu do wypieku chleba, który był ważnym elementem diety w obleganych twierdzach. Wysoka zawartość łatwo dostępnego białka w tej roślinie sprawiła, że miała ona istotne znaczenie w pożywieniu dla ówczesnego wojska. Uważa się, że w Biblii Tysiąclecia hebrajskie słowo oznaczające bób w Drugiej Księdze Samuela zostało błędnie przetłumaczone jako „fasola” (2 Sm 17, 28), która należy do tej samej rodziny, lecz pochodzi z Ameryki, zaś w Księdze Ezechiela przełożone jest prawidłowo.
W starożytności uważano, że bób stanowił pokarm umarłych, którym żywiły się dusze podczas wędrówki w zaświatach, a jego nasiona były często składane jako ofiary. W średniowiecznej Europie był on jednym z podstawowych produktów spożywczych z uwagi na łatwość uprawy. Obecnie bób jest popularnym warzywem hodowanym dla nasion, które zbiera się, kiedy strąki są jeszcze zielone. Nasiona gotuje się i spożywa na ciepło lub na zimno. Są doskonałym dodatkiem do potraw, sałatek oraz mogą być głównym daniem. Popularne jest również purée z ugotowanych i obranych nasion bobu.
Uprawa bobu polega na wysianiu go, najlepiej wczesną wiosną, na przełomie marca i kwietnia.
Możliwe jest wysiewanie nasion co 2 tygodnie, by przedłużyć czas zbioru strąków z nasionami. Pierwsze zbiory otrzymujemy już w pierwszej połowie czerwca. W Polsce bób uważany jest za warzywo sezonowe z uwagi na jego krótką dostępność od czerwca do połowy września. Możliwe jest również mrożenie nasion, by można je było spożywać w okresie jesienno-zimowym. Bób w ogrodzie preferuje stanowisko słoneczne, rośnie w glebach przeciętnych, a gleby wyjątkowo piaszczyste zaleca się wzbogacić kompostem. Tworzy dobrze rozbudowany system korzeniowy, a korzenie bobu i innych roślin motylkowatych mają zdolność do symbiozy z bakteriami brodawkowatymi, które dostarczają im azot z atmosfery.
W ogrodzie warto przed wysianiem nasion glebę dobrze przekopać i uprawić. Nasiona wysiewa się gniazdowo, czyli co 20 cm w rzędzie po 2–3 nasiona. Kiełkują dość szybko, intensywnie rosną, osiągając do 1 m wysokości. Bób ma charakterystyczną czworokątną łodygę, na której osadzone są sinozielone liście złożone z 2–3 par listków. U nasady liści wyrastają charakterystyczne kwiaty zebrane w groniaste kwiatostany zbudowane z 3–5 kwiatów. Kwiaty są białe z fioletowym żagielkiem i z czarnymi plamami na skrzydełkach. Po kwitnieniu bób zawiązuje duże strąki o długości 10–15 cm z 2–5 nasionami rozdzielonymi gąbczastą wyściółką. Nasiona są duże, do 3 cm, jasnozielone lub brunatne, kiedy dojrzeją. Nasiona bobu zawierają wartościowe związki odżywcze – w 100 g znajduje się 7–8 g białka – są one także źródłem węglowodanów, w tym błonnika, który wpływa pozytywnie na trawienie i uczucie sytości.
