Święty odpoczynek – jeden z fundamentów życia duchowego
Odpoczynek jest dbaniem o siebie, realizacją przykazania miłości Boga,
samego siebie i bliźnich. Popatrzmy na wypoczynek jako na ważną część
naszego chrześcijańskiego życia.
S. EWELINA ŁUCKA CHR
Kraków
DEPOSITPHOTOS
Zbliżające się letnie miesiące wprowadzają nas powoli w temat regeneracji i odpoczynku. Dla wielu z nas będzie to czas urlopów, na które czekamy przez większą część roku. Dobrą odpowiedzią na chaos i zmęczenie jest wypoczynek przeżywany na sposób chrześcijański. Dbajmy o siebie w tym wymiarze przez cały rok, starając się równoważyć zawodowe i rodzinne obowiązki.
Boska inspiracja do odpoczynku
„A gdy [Bóg] ukończył w dniu szóstym swe dzieło, nad którym pracował, odpoczął dnia siódmego po całym swym trudzie, jaki podjął. Wtedy Bóg pobłogosławił ów siódmy dzień i uczynił go świętym” (Rdz 2, 2-3). Opis stworzenia świata w Księdze Rodzaju to swoista teologiczna refleksja nad pochodzeniem świata, człowieka, celem istnienia oraz relacjami: między Bogiem a ludźmi i światem stworzonym. Ten fragment mówi nam nie tylko o tym, że Stworzyciel zmęczył się aktywnością, lecz także o tym, że wprowadził w świat pewien porządek, harmonię. Człowiek nie został stworzony wyłącznie dla pracy. Uświęcenie siódmego dnia to zaproszenie do uczestniczenia w Bożym pokoju i radości z istnienia – do życia w relacji z Bogiem, samym sobą, innymi i naturą; do doświadczenia życia pełnego radości, i sensu, na innym głębszym poziomie. Nasze istnienie nie jest związane tylko z produktywnością czy funkcjonalnością.
Zaproszenie do głębszego życia
W dbaniu o okresy odpoczynku jesteśmy zaproszeni do czegoś więcej niż świat stworzeń. Przecież i one odpoczywają: rośliny mają czas wegetacji, zwierzęta żyją w rytmie odpoczynku. Jako ludzie jesteśmy powołani nie tylko do tego, aby odetchnąć od trudów związanych z codziennymi obowiązkami, lecz także do kontemplacji działania Boga w naszej historii i dziejach świata. Możemy wtedy spojrzeć na to, czego dokonaliśmy, i powiedzieć „to jest dobre” lub podjąć refleksję prowadzącą do zmiany w kierunku dobra. Pomocą w kształtowaniu naszego chrześcijańskiego podejścia do odpoczynku w ogóle jest chrześcijańskie przeżywanie niedziel i świąt kościelnych. Przecież uczestniczenie w niedzielnej Mszy św. nie sprowadza się tylko do wypełnienia obowiązku pod karą grzechu ciężkiego. Dzień świąteczny, którym jest niedziela, to Boże zaproszenie do celebracji, do świętowania największego wydarzenia w historii świata: tajemnicy naszego zbawienia, w której uczestniczymy, dostrzeżenia i kontemplacji Boga, który tak „umiłował świat, […] aby każdy, kto w Niego wierzy, nie zginął, ale miał życie wieczne” (J 3, 16).
Życie liturgią Kościoła, celebrowanie niedziel i świąt w rodzinie, w społeczności, w której żyjemy, kształtuje w nas świadomość piękna i dobroci Boga i niejako wypracowuje nawyk zostawiania aktywności zawodowej, obowiązku, na rzecz wymiaru duchowego, tj. relacji z Bogiem, ze sobą i z innymi. Świętowanie niedzieli poprzez wspólnie przeżytą liturgię, przedłużoną w czasie wspólnego świątecznego posiłku, i spędzenie czasu z rodziną, przyjaciółmi, krewnymi w różnej formie: biesiad, wycieczek, odwiedzin, pozwala nam doświadczyć radości i piękna. To czas na tworzenie i pogłębianie relacji z Bogiem i ze sobą. Dajemy sobie w ten sposób możliwość zaistnienia na innym, głębszym poziomie. Nawet jeśli towarzyszy temu zmęczenie, to w spotkaniu z Bogiem i najbliższymi odzyskujemy siebie. Odpoczynek nie jest przeciwieństwem pracy, jest jej dopełnieniem.
Święty Jan Paweł II w modlitwie na Anioł Pański powiedział: „człowiek potrzebuje poświęcić część swego czasu, aby doświadczyć wolności od spraw materialnych, aby zagłębić się w swoje wnętrze i ożywić w sobie poczucie własnej wielkości i godności jako obrazu Bożego” (21 lipca 1996). Wypoczynek służy nam nie tylko do odzyskania sił psychicznych i fizycznych, lecz także do odzyskania właściwej perspektywy względem tego, co nas otacza. Odpoczynek, szczególnie ten, w którym mają udział wartości wyższe, ubogaca nasze życie duchowe, rozwija nas i wzmacnia nasze poczucie godności oraz przynależności do Boga.
Nasze ciało i psychika naturalnie dążą do rytmu: odpoczynek–aktywność. Ważne jest odpowiednie zadbanie: o ciało – poprzez dobry jakościowo sen, sport, aktywność umysłową – oraz o psychikę. Dziś wiemy, że aktywność, spacer, przebywanie w otoczeniu emanującym pięknem, dobrem i szlachetnością wspiera regenerację umysłową. Nasz duch też potrzebuje zatrzymania, kontemplacji, dobrej lektury czy modlitwy. Pragniemy doświadczać piękna, dobra, miłości, przyjaźni i ciszy. Nie warto pozbawiać się tego dobra. Brak odpowiedniej regeneracji może prowadzić do przemęczenia, osłabienia odporności, problemów z koncentracją, zwiększonej podatności na stres, zaburzeń hormonalnych i chorób oraz przeciążenia psychicznego. Często brak odpoczynku ma odbicie w pogorszeniu relacji z ludźmi, ze sobą i z Bogiem, w życiu modlitwy. Organizm potrzebuje zarówno zwykłego snu, jak i momentów wytchnienia podczas dnia czy dłuższego odpoczynku w ciągu roku.
Wsparcie ciała, ducha i psychiki
To, jak odpoczywamy, i ile czasu przeznaczamy na regenerację, ma wpływ na nasze ciało, ducha i psychikę. Nie można od tej prawdy uciec. Porzućmy przekonanie, że gdy wypoczywamy, to zaniedbujemy inne obszary życia. Nie patrzmy na siebie jedynie pod kątem produktywności. Istnieją sfery życia, których nie da się przeliczyć na posiadane pieniądze, takie jak: relacje, przyjaźnie, zbawienie. Przyjmijmy, że jako chrześcijanie jesteśmy zaproszeni do włączenia wymiaru kontemplatywnego i modlitewnego jako istotnej części naszej egzystencji, tak samo ważnej jak aktywność.
Modlitwa adoracyjna, medytacja biblijna, wspólne biesiadowanie, wspólna rekreacja i przebywanie z tymi, których kochamy, mogą być przeżywane jako odpoczynek. Kontakt z przyrodą, spacer, wędrówka czy jakakolwiek inna aktywność pozwalają się odprężyć, a jednocześnie mogą stać się przestrzenią doświadczenia Boga, budowania relacji z Nim i innymi. Współcześnie możemy wybierać w różnych formach wypoczynku, również wspólnota Kościoła ma w swej tradycji wartościowe propozycje – jedną z nich jest wspólne pielgrzymowanie. Może to być jedna z ciekawszych propozycji, która łączy w sobie aktywność fizyczną oraz kontemplację Boga działającego w stworzeniu i poprzez spotkanych ludzi. Udział w wakacyjnych sesjach, rekolekcjach, często połączonych z wędrówką czy odpoczynkiem, np. w górach, jest świetnym wyborem dla osób lubiących łączyć aktywność z modlitwą.
Odpoczynek przeżywany w duchu chrześcijańskim wpływa na rozwój życia duchowego, dlatego że kontemplacja dzieł Bożych, czy to poprzez przyrodę, sztukę, czy doświadczenie modlitwy przyczynia się do wzmocnienia naszego zachwytu pięknem i dobrocią Boga i kształtuje w nas ducha ufności w Bożą opiekę. Da się zauważyć, że odpoczynek i regeneracja wymagają pewnej troski, przemyślenia i zaangażowania. Mogą one jednak przynieść piękne owoce w rozwoju naszego życia wiary.
