„Odpuszczę im występki”

Rzeczywiście podstawową kategorią opisywania relacji Boga z ludem jest kategoria przymierza. Biblia przedstawia historię kolejnych przymierzy, począwszy od Noego (Rdz 9, 9-17) i Abrahama (Rdz 17, 1-26), choć wielu biblistów jest skłonnych mówić także o przymierzu Boga z pierwszymi ludźmi, Adamem i Ewą. Kulminacyjny moment uroczystego zawarcia przymierza ma miejsce na Synaju (Wj 24, 4-11). Choć ludzka niewierność niszczy relację z Bogiem, nie jest w stanie zniszczyć zbawczej inicjatywy samego Boga. Stąd rodzi się plan zawarcia nowego przymierza we krwi Baranka – Jezusa Chrystusa, którą w słowach ustanowienia Eucharystii On sam określa mianem krwi nowego przymierza (Mk 14, 24; Mt 26, 28; Łk 22, 20; 1 Kor 11, 25). Przez swych proroków Jahwe zapowiada ten kulminacyjny moment historii zbawienia. Dlatego gdy w Nowym Testamencie mowa jest o nowym przymierzu, owa nowość oznacza stosunek do przymierza synajskiego.
Wyrocznia Jeremiasza
Najbardziej znaną przepowiednią Starego Testamentu dotyczącą „nowego przymierza” jest fragment zapisany w kolejnym rozdziale Księgi Jeremiasza (Jr 31, 31-34). Wyrocznia Jeremiasza pojawia się w części księgi zwanej „Księgą pocieszenia” (Jr 30 – 31). Jeremiaszowa zapowiedź brzmi następująco: „Oto nadchodzą dni – wyrocznia Pana – kiedy zawrę z domem Izraela i z domem Judy nowe przymierze. Nie takie jak przymierze, które zawarłem z ich przodkami, kiedy ująłem ich za rękę, by wyprowadzić z ziemi egipskiej. To moje przymierze złamali, mimo że byłem ich władcą – wyrocznia Pana. Lecz takie będzie przymierze, jakie zawrę z domem Izraela po tych dniach – wyrocznia Pana: Umieszczę swe prawo w głębi ich jestestwa i wypiszę na ich sercach. Będę im Bogiem, oni zaś będą Mi ludem. I nie będą się musieli wzajemnie pouczać, mówiąc jeden do drugiego: Poznajcie Pana! Wszyscy bowiem od najmniejszego do największego poznają Mnie – wyrocznia Pana, ponieważ odpuszczę im występki, a o grzechach ich nie będę już wspominał” (Jr 31, 31-34).
Nowość przymierza
Przymierze zapowiadane przez Jeremiasza cechuje „nowość”, którą prorok definiuje na zasadzie kontrapozycji w stosunku do przymierza zawartego „z przodkami” (Jr 31, 32a). Historia Izraela zna liczne reformy religijne, które miały na celu odnowienie przymierza. Na czoło wysuwa się próba przywrócenia właściwej relacji Izrael – Jahwe po grzechu idolatrii popełnionym w akcie kultu złotego cielca (Wj 34). Wszystkie te wysiłki miały na celu przywrócenie pierwotnego przymierza. Inaczej ma się rzecz z „nowym przymierzem”: nie jest ono kolejną reformą religijną, lecz pozyskaniem przez Izrael zupełnie nowego typu relacji z Jahwe, odmiennej od relacji Jahwe z „ojcami” (termin ten nie odnosi się jedynie do patriarchów, Abrahama, Izaaka i Jakuba, lecz wskazuje na pokolenie świadków uwolnienia z Egiptu).
Bezwarunkowe przebaczenie
W kontekście sakramentu pojednania, który jest głównym tematem naszej refleksji, trzeba zauważyć, że istotnym aspektem nowego przymierza jest przebaczenie grzechów: „odpuszczę im występki, a o grzechach ich nie będę już pamiętał” (Jr 31, 34b). Wydaje się, że dar przebaczenia winien poprzedzać inskrypcję serc, a tym bardziej „poznanie Pana”. Często jednak w tekstach prorockich motyw przebaczenia pojawia się jako końcowy w zapowiedziach (Ez 16, 63; Mi 7, 18-20). Pierwsze przymierze zakończyło się objawieniem gniewu Jahwe; konkluzją nowego przymierza jest okazanie Jego łaskawości wyrażającej się w darowaniu występków.
W dawnym przymierzu Bóg nie mógł zastosować prostego przebaczenia, gdyż – chcąc pozostać wierny zapisom przymierza – musiał respektować zobowiązania Izraelitów.