ROŚLINY BIBLIJNE

Jabłoń domowa

Jabłko uznawane bywa za symbol grzechu,
zła i pokusy, ale też urodzaju, zdrowia, płodności czy miłości.

PRZEMYSŁAW BĄBELEWSKI

Wrocław

Jabłoń domowa

DEPOSITPHOTOS

Woryginalnym tekście Biblii nie przeczytamy o jabłku czy jabłoni. Czytamy natomiast o drzewie życia i drzewie „poznania dobra i zła” (Rdz 2, 9; 3, 22). Owoców z tych drzew człowiek nie miał prawa zrywać i jeść. Nie wiemy, czy były to jabłonie, czy może inne drzewa dające duże owoce, np. granaty. Jabłka i jabłonie wspomniane są również w Pieśni nad Pieśniami (Pnp 2, 5) i w Księdze Joela (Jl 1, 12).
Nazwanie jabłkiem owocu, po którego spożyciu ludzie zostali wyrzuceni z raju, zawdzięczamy św. Hieronimowi, autorowi Wulgaty, czyli pierwszego przekładu Biblii na łacinę. Zamiast łacińskiego słowa „fructus” (owoc), użył on słowa „mālus” (jabłoń). Prawdopodobnie uczynił tak, ponieważ mālus brzmi podobnie do malus, które oznacza ‘zło, niegodziwość’, przez co podkreślony jest upadek człowieka.
Jabłoń domowa w Europie była już uprawiana w epoce kamiennej. To gatunek utworzony celowo z gatunków dzikich, naturalnie występujących w Europie i Azji. W Polsce naturalnie rośnie jabłoń dzika Malus sylvestris, która bardzo dobrze krzyżuje się z innymi odmianami i gatunkami jabłoni. Obecnie znanych jest około 10 tys. odmian jabłoni, których owoce różnią się kształtem, barwą, konsystencją, zapachem, smakiem oraz porą dojrzewania – mamy odmiany letnie, jesienne i zimowe. W polskich sadach uprawia się około 60 odmian jabłoni na 150 tys. ha, co daje nam pierwsze miejsce w Europie i trzecie lub czwarte na świecie. Owoc jabłoni domowej, czyli jabłko, z botanicznego punktu widzenia jest owocem pozornym, nazywany szupinkowym, gdyż dzięki rozrośniętej zalążni i dnu kwiatowemu ma kulisty lub jajowaty kształt z charakterystyczną szupinką. Jabłko ma doskonałe walory smakowe, jest zdrowe i pożywne. Stanowi cenne źródło witaminy C, która wzmacnia odporność organizmu szczególnie na jesienne przeziębienia i inne infekcje. 

Jabłka zawierają duże ilości cukru – fruktozy, która powoli ulega przemianom w naszym organizmie i dzięki temu zapobiega szybkiemu wzrostowi poziomu cukru we krwi. Cenne są również pektyny i białka zawarte w jabłkach, ponieważ wchłaniają zbędne, często szkodliwe produkty przemiany materii i ułatwiają ich wydalanie. Od wieków dojrzałe surowe jabłka podawano przy zaparciach, a duszone – przy biegunkach, nieżytach żołądka i jelit. Kwas jabłkowy połączony z żelazem tworzy jabłczan żelaza, który stosowany jest jako lek w niedokrwistościach. Oprócz kwasu jabłkowego owoce te zawierają wiele innych kwasów organicznych i soli mineralnych wpływających na prawidłowe funkcjonowanie naszego organizmu. Jabłka są niskokaloryczne, gdyż 100 g surowych owoców zawiera zaledwie 57 kcal. Doskonale nadają się na przetwory, np. dżemy, oraz do suszenia. Choć suszone jabłka zawierają mniej witaminy C, to dają sześć razy więcej energii niż owoce świeże. Krążki jabłek suszonych ze skórką bogate są też w błonnik, korzystnie wpływający na nasz układ pokarmowy, i zawierają żelazo.
Warto uprawiać jabłonie w ogrodach, ponieważ mają niskie wymagania glebowe – rosną na każdej glebie z wyjątkiem ciężkich i mokrych oraz bardzo suchych. Odmiany jabłoni okulizowane są lub szczepione na podkładkach karłowych, półkarłowych i silnie rosnących, co pozwala nam uprawiać je w każdym ogrodzie, nawet bardzo małym. Warto hodować szczególnie odmiany stare, cenne na przetwory: soki, dżemy, czy do wypieku ciast. Wartościowe są takie odmiany, jak: papierówka, antonówka, szara i złota reneta, książę Albrecht Pruski czy kosztela, które mają doskonałe walory smakowe i przetwórcze.