Kwiatki św. Franciszka z Asyżu to nie wszystko

Poznać św. Franciszka z Kwiatków, to nie poznać go prawie wcale. Przyrodnik, ekolog, lekkoduch, za którego sprawą dzieją się niebywałe rzeczy – to jeszcze nie jest wielki święty i prekursor duchowości. Franciszek z Asyżu, który jawi się jako wykreowany uroczy młodzieniec – ponieważ taką właśnie postać mieli pokochać czytelnicy z czasów autora Kwiatków – nie ma nic wspólnego z charakterystycznym dla tego świętego radykalizmem ewangelicznym.
Kwiatki to w końcu kwiatki
Dzieło, o którym tu mowa, to zbiór krótkich opowiadań o cudach i przygodach św. Franciszka oraz jego dwunastu towarzyszy, którzy stali się pierwszymi współbraćmi we franciszkańskim zakonie. Opowiadania powstały w XIII w., czyli w czasie, kiedy Asyż żył śmiercią syna dobrze usytuowanych kupców. Z Kwiatków nie dowiemy się jednak o szczegółach związanych z przemianą jego życia. Franciszek porzucił bogactwo i możliwości, które przed nim stały. Podjął drogę zmiany życiowej, która zafascynowała wielu młodych ludzi. Wokół Franciszka zaczęli gromadzić się mężczyźni, dla których metamorfoza i radykalizm młodzieńca z bogatej rodziny były odpowiedzią na wiele pytań i wątpliwości. Towarzyszką Franciszka stała się również jego przyjaciółka z miasteczka – Klara, która zgromadziła wokół siebie kobiety chcące sprostać zaproponowanemu przez Franciszka życiu ewangelicznemu. Konsekwencją fascynacji Franciszkiem było powstanie zakonów nie tylko Braci Mniejszych, lecz także Ubogich Sióstr św. Klary. Sposobem życia św. Franciszka zachwycali się również ci, którzy do tych dwóch zakonów nie wstąpili, lecz stali się spadkobiercami duchowości franciszkańskiej, pozostając w swoich małżeństwach i nie rezygnując z dotychczasowych obowiązków. Tak powstał trzeci zakon – Franciszkański Zakon Świeckich.
Skąd wzięły się Kwiatki? Wiek XIII to czas zachwytu Franciszkiem, który wyrażany był przez mieszkańców Asyżu i okolic oraz tych, którzy towarzyszyli mu od początku drogi nawrócenia, przez powtarzanie różnych epizodów zapamiętanych z jego życia. W czasach, kiedy nie było prasy i mediów, tego typu opowiadania przy różnych spotkaniach towarzyskich miały wymiar bez wątpienia pouczający, uwrażliwiający, kształtujący, ale też dający możliwość wytchnienia od codziennych obowiązków, czyli nawet rozrywkowy. Opowieści, jak to często bywa również dzisiaj, „rosną”. Powtarzane przez zawodowych opowiadaczy wspomnienia są na potrzeby słuchaczy oraz dla wzbudzenia większego zainteresowania coraz bardziej kolorowane, upiększane i podsycane. Tak właśnie mogło być po śmieci Biedaczyny z Asyżu. Potrzeby średniowiecznych słuchaczy, jeśli chodzi o wyobrażenie świętości i ascezy, są na podstawie wielu innych podań jasno sprofilowane, więc Kwiatki nie dziwią tych, którzy mają wiedzę na temat wrażliwości i duchowych potrzeb chrześcijanina z XIII w. Nie szokują zatem zarówno postać Franciszka, która została w dziele „przesłodzona”, jak i wydarzenia ukazane z nutą cudowności czy relacje z ludźmi noszące znamiona ponadludzkiej tajemniczości. Należy dodać, że opowiadania o Franciszku współczesnemu człowiekowi kojarzą się przede wszystkim ze światem magicznym i bajkowym, gdyż bohater rozmawia z roślinami i ze zwierzętami, one mu odpowiadają, reagują na jego słowa i są mu posłuszne.
Przez wieki uznawano, że Kwiatki to dzieło nieznanego autora. Jednak w tekście przewijają się dość często bohaterowie, którzy byli naocznymi świadkami opisywanych wydarzeń. Dziś wskazuje się na brata Ugolina z Montegiorgio jako autora znacznej części dzieła.