ROŚLINY BIBLIJNE
Aloes zwyczajny
W czasach biblijnych aloes ceniono przede wszystkim ze względu na jego aromat
i działanie lecznicze. Księgi Starego Testamentu wymieniają tę roślinę kilkukrotnie.
PRZEMYSŁAW BĄBELEWSKI
Wrocław
Aloes zwyczajny
ARCHIWUM AUTORA
WBiblii opisano używanie aloesu m.in. do perfumowania szat i łóż, o czym można przeczytać w Psalmie 45 (w. 9), Księdze Przysłów (7, 17) czy Pieśni nad Pieśniami (4, 14). Przypuszcza się, że perfumy pochodziły z pewnego drzewa z rodzaju Aquilaria, ponieważ jego butwiejące drewno wydziela aromatyczny olejek i żywicę. Ścierane na proszek było sprzedawane jako aloes. Również namioty Izraela przyrównano do aloesu, który Pan zasadził (por. Lb 24, 5-6). Nawiązuje to do wyglądu wspomnianego drzewa, które jest duże, rozłożyste i osiąga wysokość nawet 30 m.
Nazwa rodzajowa tej popularnej rośliny doniczkowej uprawianej w domach i mieszkaniach – Aloe – według jednych źródeł pochodzi z języka arabskiego, a zdaniem innych – jest zapożyczeniem z greki (aloē) do łaciny (aloe), natomiast nazwa gatunkowa – vera – ma źródłosłów łaciński: od verus – „prawdziwy”, „rzeczywisty”. Aloes należy do rodziny złotogłowowatych (Asphodelaceae) i jest sukulentem, czyli rośliną mającą zdolność do gromadzenia wody w liściach. Pochodzi z obszarów Afryki, gdzie występuje pora mokra i sucha.
Ma formę wzniesionej rośliny, stosunkowo słabo rozgałęzionej, która dorasta do 1 m. Cechą charakterystyczną aloesu są mięsiste, silnie uwodnione liście, trójkątne w przekroju, ostro zakończone, o kolczasto ząbkowanych krawędziach. Ich barwa jest jasnozielona lub szarozielona – w zależności od naświetlenia. Dojrzałe rośliny kwitną od czerwca do lipca podczas dnia, tworząc wydłużone kwiatostany o jasnożółtym kolorze.
Aloes zwyczajny jest łatwy w uprawie, a więc będzie odpowiedni szczególnie dla tych, którym zdarza się zapomnieć podlać roślinę, ponieważ może przetrwać nawet pół roku bez wody.
W domu najlepiej rośnie w pomieszczeniach słonecznych i dobrze oświetlonych. W doniczkach powinien mieć zapewnione podłoże przepuszczalne, bardziej mineralno-organiczne, tj. mieszaninę drobnego żwiru lub keramzytu, zmielonej cegły, piasku gruboziarnistego i kompostu, którego nie powinno być więcej niż 30%. Latem roślinę można wynieść na słoneczny balkon lub do ogrodu.
Liście aloesu składają się w 96% z wody, w pozostałych 4% stwierdzono obecność wielu korzystnych składników pokarmowych i odżywczych. Są cennym źródłem białek, które występują w postaci łatwo przyswajalnych aminokwasów. Uważa się, że roślina ta zawiera 270 różnych składników i związków o dużej aktywności biologicznej. Ma również dużą zawartość błonnika, który korzystnie działa na nasz układ trawienny, a także polipeptydy hamujące wzrost chorobotwórczych grzybów. Jej istotnym składnikiem są polisacharydy, które stanowią podstawowy budulec substancji śluzowych żelu aloesowego. Dzięki tak dobremu i korzystnemu składowi aloes przyspiesza gojenie się poparzeń oraz odmrożeń, pomaga w niektórych chorobach skóry (np. łuszczycy), natomiast stosowany doustnie obniża poziom glukozy i lipidów. Ma silne działanie przeczyszczające. Należy go stosować pod kontrolą lekarza, ponieważ według niektórych źródeł długotrwałe zażywanie tej rośliny niesie ryzyko zapalenia nerek oraz może mieć działanie kancerogenne.
Aloes zwyczajny wykorzystywany jest powszechnie w przemyśle kosmetologicznym. Wchodzi w skład preparatów do leczenia skóry trądzikowej oraz do pielęgnacji wszystkich typów włosów, ponieważ zapobiega ich wypadaniu i przyczynia się do likwidacji łupieżu. Działa również jako naturalny antyperspirant. Wspomaga gojenie się różnych zmian skórnych. Używa się go do produkcji balsamów i kremów.
