ROŚLINY BIBLIJNE
Królowa wśród kwiatów
Odkąd róża została udomowiona przez człowieka kilka tysięcy lat temu,
jej popularność nie maleje.
PRZEMYSŁAW BĄBELEWSKI
Wrocław
Kwitnąca róża
ARCHIWUM AUTORA
Człowiek uprawiał róże już w starożytności – pierwsze celowe uprawy pochodzą z Egiptu, z czasów królowej Kleopatry. Do Persji róża dotarła z Babilonu, który słynął z wiszących ogrodów Semiramidy – jednego z siedmiu cudów świata. Róża w chrześcijaństwie kojarzy się przede wszystkim z męką Chrystusa i kultem maryjnym – przykładem będzie tu złota róża, którą podarował św. Jan Paweł II Matce Boskiej w Częstochowie. Uważa się, że kolce tego kwiatu nawiązują do pięciu ran Jezusa. To emblemat wielu świętych, a w poczcie kanonizowanych jest również św. Róża z Limy. Czerwona róża symbolizuje miłość i namiętność, a biała – czystość i delikatność oraz subtelność. Księga Syracha wymienia różę pośród roślin, z którymi porównuje odwieczną Mądrość (Syr 24, 14). Późniejsza tradycja dostrzega w tych obrazach tajemnicę narodzin człowieka i jego wzrostu duchowego w Kościele. Księga Syracha (39, 13) do róży przyrównuje także rozwój duchowy człowieka: „Posłuchajcie mnie, pobożni synowie, rozwijajcie się jak róża rosnąca nad strumieniem wody!”.
Krzewy różane zachwycają człowieka odkąd zaczął świadomie uprawić rośliny. Wiele jej gatunków naturalnie występuje na półkuli północnej, w Polsce na stanowiskach naturalnych można spotkać ich 14. Najpopularniejsza jest róża dzika Rosa canina, rosnąca na obszarze całego kraju, która zachwyca pięknym intensywnym kwitnieniem, a późnym latem i jesienią pomarańczowymi owocami. Najpopularniejsze odmiany hodowlane to róże wielkokwiatowe o pojedynczych dużych majestatycznych kwiatach, które najczęściej są uprawiane na kwiat cięty pod osłonami i w gruncie. Róże wielokwiatowe, gdzie na jednym pędzie jest kilka, a nawet kilkadziesiąt kwiatów, zachwycają licznymi kwiatami o intensywnych barwach.
Kolejną grupę stanowią róże okrywowe o pokładających się pędach i obfitym kwitnieniu. Bardzo interesującą grupą są róże pnące, które z botanicznego punktu widzenia nie są pnączami, ponieważ nie wspinają się, lecz człowiek przymocowuje je do podpór. Odmiany te sadzone są chętnie przy pergolach, trejażach, ścianach budynków, balkonach i tarasach, by zachwycać się ich pięknem i zapachem.
Na świecie rocznie sprzedaje się w kwiaciarniach kilkaset milionów sztuk, a w Polsce – około 13 milionów. Róże cenimy również dla zapachu – z ich kwiatów wyrabia się olejek różany oraz inne surowce kosmetyczne. Cenione są również w kuchni, gdzie z płatków robi się konfitury wykorzystywane w cukiernictwie. Owoce róży to cenne źródło witaminy C i innych flawonoidów. Mogą być przerabiane na nalewki, dżemy oraz suszone na herbaty.
W ogrodzie wybieramy dla róż stanowisko słoneczne, najlepiej rosną na glebach gliniastopiaszczystych, zasobnych w składniki pokarmowe. Przed sadzeniem róż warto wcześniej starannie przygotować glebę. Należy ją wzbogacić dobrym nawozem organicznym, jak kompost lub rozłożony obornik, dokładnie przekopać i wymieszać. Krzewy można sadzić praktycznie przez cały rok, ale najlepszym terminem jest jesień lub wczesna wiosna – szczególnie dotyczy to krzewów z gołym korzeniem lub w balocie. Róże sprzedawane w doniczkach można sadzić przez cały sezon wegetacyjny. Podczas sadzenia pamiętajmy, by szyję korzeniową przysypać 5–7 cm gleby. Bardzo ważnym zabiegiem pielęgnacyjnym jest cięcie na przełomie marca i kwietnia, gdzie przycina się róże nad 3–4 pąkiem od powierzchni gleby, z wyjątkiem róż pnących, z których skraca się tylko drobne pędy boczne wyrastające z pędów głównych. Jesienią nie przycinamy róż, a tylko w listopadzie usypuje się kopczyki chroniące dolne pąki przed mrozem.
