MATERIAŁ PRZYGOTOWANY PRZEZ WROCŁAWSKIE CENTRUM ROZWOJU SPOŁECZNEGO

Wakacyjna pierwsza pomoc

Bez względu na to, czy spędzamy upragniony urlop na plaży, w górach, nad jeziorem
czy w egzotycznych krajach, warto być przygotowanym na ewentualne sytuacje
awaryjne. Pierwsza pomoc to umiejętność, która może okazać się nieoceniona w chwili
zagrożenia zdrowia lub życia.

KRYSTIAN SKOWRON

WCRS

Planując wakacyjny wypoczynek, warto wziąć pod uwagę również
pesymistyczne scenariusze i przygotować się różne problemy zdrowotne

DEPOSITPHOTOS

Wakacje to czas relaksu, odpoczynku i beztroski, ale również okres, kiedy ryzyko wystąpienia nagłych wypadków i urazów jest większe. Wynika to ze zwiększenia naszej aktywności w porównaniu do tej podejmowanej przez resztę roku, a także ze zmniejszenia uwagi podczas wypoczynku. Niezależnie od miejsca zdarzenia schemat resuscytacji krążeniowo- oddechowej wygląda tak samo. Nasze działania możemy natomiast rozbudować o użycie AED (czyli automatycznego defibrylatora zewnętrznego) i zaalarmowanie odpowiednich służb.
Jednak nawet najsprawniej działające służby ratownicze nie zastąpią szybkiej reakcji świadków zdarzenia, którzy ruszą na pomoc poszkodowanej osobie.
Nad wodą
Najlepszą formą pierwszej pomocy jest zapobieganie. Zawsze przestrzegaj zasad bezpieczeństwa nad wodą, pływaj w miejscach strzeżonych i nie przeceniaj swoich umiejętności. Dobrą praktyką jest wcześniejsze sprawdzenie kąpieliska przez np. skorzystanie z rządowej bazy (dostępna pod adresem: https://sk.gis.gov.pl), a już po wejściu na kąpielisko – przez rzut oka na maszt flagowy. Pamiętajmy, że czerwona flaga jest bezwzględnym przeciwwskazaniem do wejścia do wody.
Utonięcia
Tonąca osoba – wbrew popularnej opinii – często nie jest w stanie głośno wołać o pomoc, ponieważ woda zalewa jej usta. Brak jej sił, aby wymachiwać rękami i nogami – uniesienie rąk powoduje głębsze zanurzenie. Ważne jest szybkie i skuteczne rozpoznanie sytuacji zagrożenia. Jeśli na nasze pytanie, czy wszystko w porządku, nie usłyszymy żadnej odpowiedzi, możemy zakładać, że mamy do czynienia z tonięciem.
W ratunkowym ferworze nie wolno zapomnieć o własnym bezpieczeństwie. Zanim podejmiemy jakiekolwiek działania ratunkowe, musimy upewnić się, że sami nie staniemy się kolejną ofiarą. Wchodzenie do wody w nieznanym miejscu, silne prądy czy brak odpowiedniego sprzętu ratunkowego mogą stanowić zagrożenie dla ratującego. Jeśli to możliwe, zawsze korzystaj z dostępnych środków ratunkowych (koła ratunkowe, boje czy liny). Sama umiejętność pływania nie jest wystarczająca do wyjęcia poszkodowanego z wody, dlatego najlepiej zaalarmować ratowników wykwalifikowanych w wodnych technikach ewakuacji.
Reakcje anafilaktyczne
Mniej oczywistym zagrożeniem jest możliwość wystąpienie reakcji anafilaktycznej. Nad zbiornikami wodnymi najczęściej większość naszego ciała nie jest zakryta, co zwiększa powierzchnię podatną na użądlenia owadów, które mogą zostać zwabione napojami i żywnością. Ponadto ryby, owoce morza czy orzeszki, które spożywamy podczas wypoczynku, są jednymi z najpopularniejszych alergenów pokarmowych. Największym zagrożeniem w tej sytuacji jest niedrożność dróg oddechowych, co w konsekwencji może prowadzić do zatrzymania krążenia.

NUMERY RATUNKOWE

Nad wodą: 601 100 100
W górach: 601 100 300
W mieście: 112

DEFIBRYLATORY AED

Nad wodą: najczęściej u dyżurnych ratowników lub oni będą wiedzieć, gdzie szukać urządzenia
W górach: coraz częściej dostępne w schroniskach lub dyżurkach ratowników
W mieście: warto skorzystać z pomocy aplikacji z mapą AED w okolicy

Lekiem ratującym życie w takim wypadku jest adrenalina. Osoba uczulona powinna mieć ją przy sobie, najczęściej w formie tzw. epipena. Jego użycie jest bardzo proste, wystarczy usunąć zabezpieczenie i następnie zaaplikować w przednio-boczną powierzchnię uda. Lek może być podawany również przez odzież, ale trzeba pamiętać, żeby po aplikacji dać szansę na rozprzestrzenienie się substancji, czyli dłużej przytrzymać urządzenie przy skórze.
W górach
Podstawą bezpieczeństwa w górach są dobre planowanie wędrówek (z uwzględnieniem czasu przejścia trasy, kondycji, pory dnia), właściwy ubiór, unikanie niebezpiecznych sytuacji (burza) i miejsc (urwiska) i dobrze spakowany plecak (z zapasem wody, apteczką z dużą ilością środków opatrunkowych, mapą, kompasem i powerbankiem). W przypadku wędrówki po wyższych, skalnych szlakach niezbędny jest kask wspinaczkowy.
Rany
W górach najczęściej zdarzają się urazy nóg lub zranienia. W przypadku mniejszych zranień trzeba zadbać o prawidłowe oczyszczenie rany. Do tego celu wystarczy użyć czystej wody lub soli fizjologicznej z apteczki. Jeśli są dostępne, to warto rozważyć użycie dedykowanych środków (uwaga, nie są to: alkohol, jodyna czy woda utleniona). Następnie ranę zabezpieczamy stosownym opatrunkiem, dobierając wielkość i technikę do urazu. W przypadku zastosowania bandażu należy upewnić się, czy ucisk nie jest zbyt mocny.
Gdy mamy do czynienia z większymi ranami, zwłoka powodowana płukaniem rany może przynieść więcej ryzyka niż korzyści. Przy intensywnym ubytku krwi należy natychmiast zastosować ucisk na ranę. Następnie wykonuje się opatrunek uciskowy, którego najprostsza wersja polega na przyłożeniu rolki bandaża na gazę chroniącą ranę i obandażowaniu całości tak, aby rolka wywierała umiarkowany ucisk. Gdy krew przecieka, należy dołożyć kolejną warstwę opatrunku – nigdy nie zdejmujemy już raz założonego. W przypadku ran kończyn pomocne okazuje się uniesienie kończyny, aby grawitacyjnie spowolnić wypływ krwi.
Wyposażenie samochodu
Przy wyjeździe za granicę należy sprawdzić regulacje dotyczące wymaganego wyposażenia samochodu oraz obowiązujące ograniczenia prędkości. Przed wyruszeniem w trasę, nieważne jak długą, trzeba zrobić przegląd apteczki samochodowej. Mimo że w Polsce nie jest ona wymagana, to z uwagi na bezpieczeństwo nasze i innych warto, by była gotowa do użycia. Szczególną uwagę zwróćmy na stan rękawiczek i materiałów opatrunkowych – sprawdźmy, czy nie uległy przedarciu, zalaniu lub innemu uszkodzeniu. W przypadku leków i innych środków leczniczych należy upewnić się, że nie są one przeterminowane.
Udar cieplny
Najbardziej powszechnym zagrożeniem podczas wakacji w mieście jest przegrzanie wynikające ze zbyt długiego przebywania na słońcu. Jest to stan szczególnie niebezpieczny dla dzieci i osób starszych, gdyż poza zaburzeniami termoregulacji dochodzi do odwodnienia i utraty równowagi elektrolitowej. Objawami są: silne bóle i zawroty głowy, przyśpieszone tętno, nudności, zaburzenia widzenia, a czasem – co może wydawać się dziwne – uczucie zimna i dreszcze. Najważniejsze będzie przeniesienie osoby z objawami udaru cieplnego do miejsca chłodnego i zacienionego, a także schłodzenie za pomocą mokrych ręczników czy wentylatora. Ważne jest uzupełnienie braków wody i elektrolitów. Podajemy do picia wodę (najlepiej lekko osoloną, aby uzupełnić wspomniane braki), napoje izotoniczne lub rozpuszczone elektrolity dostępne w aptece. Najskuteczniejsze jest przyjmowanie dużych ilości płynów w małych porcjach.