Marzec 2002

Jak ma się sprawa z naszym postem?
List pasterski do duchowieństwa i wiernych Archidiecezji Wrocławskiej

Ułomność człowiecza i potrzeba zbawienia
Stefan Kotusz

Tyle jesteśmy warci, ile jesteśmy przydatni ludziom
Ze Sławomirem Piechotą - Członkiem Zarządu Miasta Wrocławia do Spraw Polityki Społecznej rozmawia Barbara Juśkiewicz

Nie słuchajmy sekretarzy
Jerzy Przystawa

Codzienne trudy starości
s. Eugenia Gąsiorowska

Menora
Ks. Tomasz Hergesel, Jan i Helena Marko

Życie świętego Kazimierza na nowo odczytane
ks. Mariusz Rosik

Ojciec Marian Żelazek kandydatem do Pokojowej Nagrody Nobla


Śledztwo we wrocławskim UB
Tomasz Balbus

U Świętego Antoniego w Ratajnie
Ks. Wiesław Haczkiewicz

Wojciech Korfanty - katolicki działacz społeczno-polityczny
ks. Stanisław Kowalczyk

Czy całun przechowywany w Turynie jest naprawdę całunem Chrystusa?
ks.Jarosław Garbarek




Strona główna

Archiwum

Menora
Ks. Tomasz Hergesel, Jan i Helena Marko


Siedmioramienny świecznik w świątyni jerozolimskiej symbolizował światło i życie Boże - obecność Boga w Jego przybytku. Zaprojektował go sam Bóg, gdy na Górze Synaj dał Mojżeszowi szczegółowe wskazówki dotyczące tak samej budowy, jak i materiału z jakiego świecznik miał być wykonany: Zrobisz też świecznik ze szczerego złota. Z tej samej bryły wykujesz świecznik wraz z jego podstawą i jego trzonem; jego kielichy, pąki i kwiaty będą z jednej bryły. Sześć ramion będzie wychodzić z jego boków... I uczynisz siedem lamp, i ustawisz te lampy w ten sposób, ażeby oświecały tę stronę, która jest przed nimi... Z talentu szczerego złota (1 talent = 34,272 kg złota lub srebra) należy wykonać świecznik i wszystkie przybory należące do niego (Wj 25, 31-40).

Później świeczniki wykonywano z kamienia, ceramiki, drewna lub metalu. Zmieniał się też ich wygląd. Świeczniki znalezione np. w świątyni Salomona różniły się trochę od pierwowzoru. Pozbawione były ramion, ale trzony (przypuszczalnie okrągłe) służyły do podtrzymywania licznych lamp oliwnych. Nie znaleziono jednak najważniejszego świecznika - siedmioramiennego. Żydzi powracający z wygnania babilońskiego pragnęli odbudować przybytek Pana wraz z jego wyposażeniem. Źródłem informacji na temat przedmiotu kultu, w tym także jednego wieloramiennego świecznika, były dla nich teksty opisujące świątynię. Ostatni świecznik świątynny, ten z czasów Chrystusa, który dotrwał do zniszczenia świątyni w 70 roku, z charakterystycznymi siedmioma ramionami na lampy i trójnożną lub schodkową podstawą, nawiązywał do wzorów dominujących w ówczesnym świecie rzymskim.

Płaskorzeźba tego właśnie świecznika, jako zdobycz wojenna, widnieje na łuku Tytusa w Rzymie.

Zburzenie świętego miasta Jerozolimy i Świątyni - symbolu religijności i narodowej tradycji Izraela - doskonale opisał naoczny świadek Józef Flawiusz. Urodzony w Jerozolimie w 38 roku po Chrystusie stał się historykiem, kapłanem, politykiem, a nawet strategiem w jednej osobie. Był człowiekiem tkwiącym w dwóch światach: żydowskim i rzymskim. Nie kto inny, jak tylko on był predysponowany do podjęcia tematu: Wojna Żydowska - znakomitego dzieła z czasów pogromu narodu żydowskiego przez Rzymian. Mając 26 lat zostaje wysłany do Rzymu, by jako zdolny prawnik wstawił się u Nerona za kapłanami, których aresztował prokurator Feliks. W tej też sprawie wstawiała się u swego męża Nerona Sabina Pompeja. Te i inne wydarzenia w Izraelu sprawiły, że wojna z Rzymem stała się nieunikniona. Według Józefa Flawiusza jedną z przyczyn tej wojny było zaprzestanie składania ofiar w świątyni za cudzoziemców, a więc też i za cesarza i Rzymian.

Obdarzony obywatelstwem rzymskim przez Wespazjana, przyjął przydomek "Flawiusz". Zamieszkał u cesarza w Rzymie, który przyznał mu roczną pensję i ziemię w Judei. Podobnie obdarował go Tytus przyznając mu tyle ziemi, ile wcześniej zabrał pod rozmieszczenie wojska.

Sam Tytus (38 r. - 81 r.) był człowiekiem dobrze rozwiniętym tak fizycznie, jak i umysłowo. Posługiwał się łaciną i greką. Podczas podboju Judei zdobył Jerozolimę. Po powrocie do Rzymu ubiegał się o względy starszej od siebie o trzynaście lat królowej Bereniki, która była żoną Heroda i kochanką Heroda Agryppy II, króla Judzkiego. Kiedy Tytus został cesarzem Rzymu w 79 roku, Berenike miała nadzieję, że zostanie cesarzową, ale Tytus odesłał ją do Jerozolimy.

Józef Flawiusz był świadkiem tryumfu, jaki świętowali w Rzymie zwycięzcy wodzowie Wespazjan i Tytus. Rzym przygotował wielki pokaz. Tryumfalny wjazd wyglądał wspaniale i bardzo bogato podkreślał odniesione zwycięstwa. Na każdej trybunie stał wódz zdobytego miasta. Tłum jeńców przyozdobiony był w piękne szaty, spod których nie było widać śladów zadanych ran i przeżytych cierpień po walkach w Jerozolimie. Wieziono też ogromną ilość łupów zrabowanych z Jerozolimy. Ze wszystkich zdobyczy najważniejszy był złoty stół na chleby pokładne, ważący wiele talentów i świecznik sporządzony ze złota, lecz wykonany według innego wzoru, niż jesteśmy przyzwyczajeni w codziennym życiu, pisał Flawiusz. Ze środka podstawy wyrastał trzon, z którego odchodziły delikatne ramiona, tworzące rodzaj trójzębu.

Każde ramię miało lampkę wykutą z brązu, a było ich siedem, co podkreśla wielkie poszanowanie tej liczby wśród Żydów. Było to ostatnie zaprezentowanie sprzętów ze zniszczonej świątyni w Jerozolimie. Warto też zaznaczyć, że w Apokalipsie św. Jana jest mowa o siedmiu świecznikach, nawiązując w ten sposób do symboliki świętej liczby semickiej: obróciwszy się ujrzałem siedem złotych świeczników, i pośród świeczników kogoś podobnego do Syna Człowieczego (Ap 1,12-13). Natomiast w innym fragmencie mówi się o dwóch świecznikach i po bokach dwóch drzewach oliwnych (zob. Ap 11,4) nawiązujących do wizji Zachariasza (Zch 4). Tak historia i tradycja narodu wybranego wplata się w dzieje Kościoła Chrystusowego.

Menora - najważniejszy symbol żydowski, oznaczający światło i życie wieczne, w dzisiejszej Jerozolimie stoi naprzeciw Knesetu (Parlamentu Izraelskiego). Jest to dar gmin żydowskich z Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Na siedmiu ramionach tego monumentalnego świecznika są wyrzeźbione główne wydarzenia i postacie, które wycisnęły piętno na historii ludu żydowskiego. Są tam więc: Mojżesz z tablicami prawa na Górze Synaj, Rut Moabitka, Dawid i Goliat, prorok Izajasz i jego wizja końca dni, Jeremiasz napominający naród izraelski, Żydzi płaczący nad rzekami Babilonu, odbudowa Jerozolimy przez Nechemiasza po powrocie z wygnania babilońskiego, wojna Machabeuszy, rabin Jochanan ben Zakkai, Hillel objaśniający treść Tory poprzez złotą regułę postępowania, Bar Kochba po rewolcie, złoty wiek Żydów w Hiszpanii, Kabała, powstanie w Getcie Warszawskim oraz aktualny powrót do ziemi Izraela.

Ks. Tomasz Hergesel, Jan i Helena Marko