Styczeń 2001

Kościół wczoraj, dziś i na wieki

Żywa szopka

A gwiazda ich wyprzedzała

Jesteśmy w sieci

Jedno czy trzy? Harcerstwo dzisiaj

W kraju Św.Patryka

Delikatna granica

Wielki kustosz

Duszpasterz amerykańskiej Polonii

Wielkość ducha

Chwaląc Boga śpiewem

Kolędy Arki Noego

Czy przepowiadanie przeszłości jest grzechem?




Strona główna

Archiwum

Wielkość ducha
Zmartwychwstanki - charyzmat i dzieje


Niektórzy, przyzwyczajeni do szkolnych lekcji historii, gdzie nauka o dziejach przypominała raczej kolekcję dat, miejsc i nazwisk, mogliby sądzić, iż lektura grubej książki z tego zakresu musi być bardzo nużąca. W przypadku pracy s. Marii Lucyny Misteckiej CR jest jednak zupełnie inaczej. Można wręcz powiedzieć, że nawet czytelnik średnio zainteresowany dziejami kościelnymi już po przeczytaniu kilku przypadkowo wybranych stron znajdzie w rozprawie s. Misteckiej niezwykle frapujący i wciągający tekst, skłaniający do zapoznania się z całością książki.

Zmartwychwstanki, tak jak i męska gałąŸ tego Zgromadzenia, położyły wielkie zasługi w pracy na rzecz środowisk polonijnych na całym świecie. Stąd też nie dziwi fakt, iż tę niezwykle interesującą pozycję wydał Instytut Badań nad Polonią i Duszpasterstwem Polonijnym KUL przy współpracy Stowarzyszenia "Wspólnota Polska" w ramach serii wydawniczej Biblioteka Polonii jako 11 tom z cyklu Studia. Prezentowana publikacja składa się z dwóch części, podzielonych na rozdziały. Zawiera indeks osobowy oraz obszerny zbiór ilustracji (90 ss.) pochodzących z archiwum Zgromadzenia. Do pracy załączono również bibliografię, a także kilka aneksów, zawierających istotne dla Zmartwychwstanek dokumenty.

Autorka w części pierwszej prezentuje myśl oraz biografie Bogdana Jańskiego i Piotra Semenenki - założycieli Zmartwychwstańców. Opisuje także drogę Celiny Borzęckiej i jej córki Jadwigi prowadzącą do odkrycia ich misji życiowej, którą było założenie żeńskiej gałęzi instytutu. W części tej uwzględniono także początkowy etap formowania się siostrzanego Zgromadzenia zarówno od strony uregulowań prawnych, koniecznych do formalnego zaistnienia nowej wspólnoty w Kościele, jak i kształtowania się tożsamości zakonnej Zmartwychwstanek.

Natomiast rozwojowi terytorialnemu i organizacyjnemu Zgromadzenia w latach 1891-1913 została poświęcona część druga. S. Mistecka opisała w niej początki fundacji polskich (Galicja i zabór rosyjski) i zagranicznych (USA i Bułgaria), a także rozwój domu macierzystego w Rzymie. Śmierć Założycielki - matki Celiny oraz ostatnie miesiące przed wybuchem I wojny światowej zostały wybrane jako cezury zamykające tom pierwszy.

Wydaje się, że tym elementem, który w pierwszym rzędzie stanowi o atrakcyjności omawianej książki, są obszernie przytaczane wyjątki z korespondencji pierwszych Zmartwychwstanek, zwłaszcza m. Celiny i Jadwigi. Urywki listów doskonale odzwierciedlają ówczesną rzeczywistość: wydarzenia i problemy, trud pracy pierwszych sióstr nad sobą i nad wyrobieniem ducha zakonnego kandydatek na Zmartwychwstanki. Fragmenty te tworzą bardzo specyficzny klimat ciepła i bliskości ukazywanych przeżyć, uczuć, trosk i uniesień. Można nawet powiedzieć, że dzięki nim czytelnik niejako wchodzi w osobisty kontakt z Założycielkami, a ich postacie rysują się z wielkim realizmem i autentycznością.

Taki sposób konstrukcji książki pozwala czytelnikowi dostrzec zarówno wielkość ducha pierwszych Zmartwychwstanek - realizację zamysłu Bożego wobec nich i nowego Zgromadzenia, jak i ich ludzką słabość, konsekwentnie jednak przezwyciężaną. Podobnie wydarzenia towarzyszące rodzeniu się nowej wspólnoty zakonnej mają bardzo żywy koloryt realnego życia, a nie jedynie posmak uduchowionej legendy, która często jest tworzona wokół początków zakonów i ich fundatorów. I tak autorka nie unikała pisania o trudnych sprawach, np. o uprzedzeniach i wrogości niektórych osób (często także ludzi Kościoła) wobec Zmartwychwstanek, problemach związanych z kształtowaniem życia zakonnego w pierwszych placówkach itp.

Obok wymienionych walorów prezentowanej pozycji, ważnych przede wszystkim dla "zwyczajnego" czytelnika-nieprofesjonalisty, trzeba także podnieść wartość naukową rozprawy. Jest to monografia doskonale udokumentowana, oparta na szerokiej bazie Ÿródłowej, zwłaszcza archiwach. Cechuje ją wyważony sąd i dobra metoda badawcza.

Podsumowując, jeszcze raz trzeba podkreślić niezwykłą przystępność tekstu, która sprawia, iż jest to pozycja skierowana do szerokiego grona odbiorców. Historycy zatem znajdą w niej świetne dzieło naukowe, znacząco rozszerzające horyzonty badawcze. Siostry Zmartwychwstanki - głębszą podstawę swojej samoświadomości zakonnej. Specjaliści z zakresu nauk społecznych - interesujące studium postaw i osobowości, charakterów i dążeń. Zainteresowani życiem zakonnym dowiedzą się o realiach życia za klauzurą, jego trudach i radościach. Dla każdego będzie to natomiast wielce pouczająca lektura, skłaniająca do głębokich przemyśleń nad życiem i swoim w nim miejscu.

Małgorzata Stopikowska
M. L. Mistecka CR, Zmartwychwstanki. Charyzmat i dzieje 1891-1991,
t. 1, Lublin 1999.